dexpr/docs/compiler.md

Compiler Modülü

Konum: src/compiler.rs

AST'yi bytecode'a dönüştürür. Tek geçişli (single-pass) derleme yapar. Tüm değişkenler global scope'tadır.

---

Konfigürasyon

• MAX_REGISTERS = 8 — Hesaplama için kullanılabilir register sayısı

---

Hata Türleri (CompileError)

Hata	Açıklama
UndefinedFunction(SmolStr)	Tanımlanmamış fonksiyon (built-in dışı çağrı)
RegisterLimitExceeded	Register limiti aşıldı
InvalidExpression(String)	Geçersiz ifade
InvalidStatement(String)	Geçersiz deyim
BytecodeError(String)	Bytecode üretim hatası

---

Compiler Yapısı

struct Compiler {
    writer: BytecodeWriter,
    used_registers: Vec<bool>,

    // Jump address resolution
    pending_jumps: Vec<(usize, usize)>,
    labels: HashMap<usize, usize>,
    next_label: usize,

    // Debug info generation
    debug_info: DebugInfo,
    current_span: Span,
}

---

Derleme Akışı

Ana Derleme: compile(statements) -> Vec<u8>

Tek geçişli derleme süreci:

1. Deyimleri sırayla derle
2. End opcode'u yaz
3. Atlama adreslerini çözümle (resolve_jumps)

Kaynak Koddan Derleme: compile_from_source(source) -> (Vec<u8>, DebugInfo)

Parse ile birlikte pozisyon bilgisi de toplar ve DebugInfo üretir.

---

Deyim Derleme

Assignment (Atama)

1. İfadeyi register'a derle
2. StoreGlobal emit et (tüm değişkenler global)

Mantıksal Operatörler (&&, \|\|) — Short-Circuit

compile_logical_op(); And/Or opcode'u yerine atlama ile derlenir, sağ taraf gerekmedikçe çalışmaz (x != null && x.name == "a" x null iken hata vermez):

  <left>  -> rL
  JumpIfFalse rL, END        (|| için JumpIfTrue)
  <right> -> rR
  Move rL, rR                (rR == rL ise atlanır)
END:                          sonuç rL'de

Sol register sağ taraf derlenmeden önce serbest bırakılır (değeri sadece atlama yolunda lazım), böylece sağ taraf çoğunlukla aynı register'a düşer ve Move gerekmez. Sol operand Boolean olmak zorundadır (JumpIf* tip kontrolü yapar); sağ operandın değeri sonuç olarak geçer (true && 1 → 1).

If Statement (Koşullu Deyim)

1. Koşulu register'a derle
2. Else ve end için label oluştur
3. JumpIfFalse → else label
4. Then dalını derle
5. Jump → end label
6. Else label'ını set et, else dalını derle
7. End label'ını set et

---

İfade Derleme

Value (Sabit Değer)

• Register ayır → LoadConst emit et

Variable (Değişken)

• Register ayır → LoadGlobal emit et

BinaryOp (İkili Operasyon)

1. Sol operandı register'a derle
2. Sağ operandı register'a derle
3. Sonuç register'ı ayır
4. Uygun opcode'u emit et (Add, Sub, Mul, vs.)
5. Operand register'ları serbest bırak

Not: String birleştirme derleme zamanında ayırt edilmez. Op::Add her zaman OpCodeByte::Add emit eder; string birleştirme ve otomatik tip dönüşümü VM tarafından çalışma zamanında (runtime) ele alınır.

UnaryOp (Tekli Operasyon)

1. Operandı register'a derle
2. Sonuç register'ı ayır
3. Neg veya Not emit et

FunctionCall (Fonksiyon Çağrısı)

• log built-in fonksiyonu: Argümanları derle → Log emit et → Null register döndür
• Diğer fonksiyonlar: CallExternal opcode emit edilir (VM tarafından runtime'da çözümlenir)

ExprStmt (İfade Deyimi)

• İfadeyi derle → SetResult emit et → Register'ı serbest bırak
• SetResult, VM'in execute() dönüş değerini belirler (son ExprStmt kazanır)

MethodCall (Metod Çağrısı)

• Nesneyi register'a derle
• Argümanları derle
• MethodCall emit et (sonuç, nesne, metod adı, argüman sayısı, argüman register'ları)

PropertyAccess (Özellik Erişimi)

• Nesneyi register'a derle
• GetProperty emit et (hedef register, nesne register, özellik adı string)

PropertyAssignment (Özellik Ataması)

• İç içe özellik zinciri (a.b.c = expr) için:
  1. Kök değişkeni LoadGlobal ile yükle
  2. Ara özellikler için GetProperty zinciri emit et
  3. Son özellik için SetProperty emit et
  4. Değiştirilmiş kök nesneyi StoreGlobal ile geri yaz

---

Register Yönetimi

• allocate_register() -> u8 — İlk boş register'ı bul, yoksa hata
• free_register(reg) — Register'ı kullanılabilir olarak işaretle
• Toplam 8 register limiti var

---

Label ve Jump Yönetimi

Metod	Açıklama
create_label() -> usize	Benzersiz label ID üret
set_label(id)	Label'ın bytecode pozisyonunu kaydet
emit_jump_address(label) -> usize	Placeholder yaz, çözümleme için kaydet
emit_jump(label)	Koşulsuz atlama emit et
resolve_jumps()	Tüm placeholder'ları gerçek adreslerle doldur